Filter press na kuhifadhi mabaki yakiwa makavu
Mitambo midogo mingi ya dhahabu hupeleka mabaki kwenye bwawa la maji, ambapo yabisi hutulia na maji hutumika tena au hukauka. Kuhifadhi mabaki yakiwa makavu (dry stacking) hufuata njia tofauti: filter press huondoa maji mengi kwanza, na mabaki yaliyoshikamana baada ya kuchujwa (keki) yenye unyevu kidogo hupangwa na kushindiliwa kwenye eneo lililoandaliwa. Mtambo hupata maji mengi zaidi ya kutumia tena na huepuka kuhifadhi tope jingi nyuma ya tuta.
Njia hii inafaa maeneo yenye uhaba wa maji, nafasi ndogo au ardhi isiyofaa kwa bwawa, au pale mwendeshaji anataka kupunguza hatari ya kuhifadhi mabaki ya maji. Inagharimu zaidi kujenga na kuendesha kuliko bwawa rahisi, kwa sababu press, pampu yake, vitambaa na umeme lazima vifanye kazi kila siku, na rundo bado linahitaji mifereji, kushindiliwa na kudhibiti maji ya mvua. Tanzania, usimamizi wa mabaki huidhinishwa kupitia tathmini ya athari kwa mazingira ya mradi na mipango yake, kwa hiyo jadili chaguo hili na mshauri wako wa mazingira na NEMC mapema badala ya baada ya mtambo kusanifiwa.
Kupanga ukubwa wa filter press kwa mabaki: mfano wa hesabu
Press hupangwa kwa yabisi kavu inazopaswa kushughulikia kila siku, unyevu wa keki unaoweza kufikiwa na muda wa mzunguko wake. Mfano ulio hapa chini unatumia takwimu za dhana kuonyesha mpangilio wa hesabu; jaribio la kuchuja kwenye mabaki yako halisi ndilo linaloweka muda halisi wa mzunguko na unyevu.
- Yabisi. Tuseme mtambo unatoa tani 50 za yabisi kavu za mabaki kwa siku.
- Keki. Kwa unyevu wa keki wa 15% (dhana), press hutoa takribani 50 ÷ 0.85 = tani 59 za keki yenye unyevu kwa siku.
- Maji yanayorudishwa. Ikiwa tope la mabaki lina yabisi 40% kwa uzito (dhana), linabeba mita za ujazo 75 za maji kwa siku. Keki hubaki na takribani mita za ujazo 9, kwa hiyo press hurudisha takribani mita za ujazo 66 kwa siku kwenye mchakato.
- Mizunguko. Kwa mzunguko wa kuchuja wa dakika 60 (dhana) pamoja na dakika 20 za kufungua, kutoa na kufunga, press inayofanya kazi saa 20 hukamilisha takribani mizunguko 15 kwa siku.
- Ujazo kwa mzunguko. Kila mzunguko lazima ubebe takribani 59 ÷ 15 = tani 3.9 za keki. Kwa msongamano wa keki wa t/m³ 1.9 (dhana), hiyo ni takribani mita za ujazo 2 za ujazo wa vyumba, ambao msambazaji hubadilisha kuwa ukubwa na idadi ya sahani za kichujio.
Hatua hizo hizo zinatumika kwa mkusanyiko au mabaki ya elution kwa kiwango kidogo zaidi. Kwa nukuu ya bei, tuma tani kavu kwa siku, msongamano wa tope, matokeo ya ukubwa wa chembe za mabaki na saa ambazo press itafanya kazi, na muombe msambazaji athibitishe muda wa mzunguko na unyevu wa keki kwa jaribio la kuchuja kabla ya kuamua.
Mashine ya kukamua maji ya tope (filter press): vipimo
Vipimo vifuatavyo vinaonyesha makundi ya kawaida ya aina hii ya kifaa. Vitumie kueleza mahitaji ya mradi, kisha thibitisha uwezo na masharti ya modeli itakayotolewa kabla ya kununua. Havielezi kifaa kimoja kilichopo stoo wala dhamana ya matokeo kwenye eneo lako.
| Kipimo | Kiwango cha kawaida |
|---|---|
| Ukubwa wa sahani | 630, 800, 1,000, 1,250, 1,500 mm |
| Aina | Sahani za vyumba au membrane za kukamua zaidi |
| Shinikizo la kazi | 8–16 bar kuingiza tope; hadi 15 bar kukamua kwa membrane |
| Unyevu wa keki | Kwa kawaida 12–20% kwa mabaki na mkusanyiko wa dhahabu |
| Muda wa mzunguko | Dakika 20–90 kulingana na tope na kitambaa |
| Kitambaa | Polypropylene iliyochaguliwa kwa ukubwa wa chembe na kemia |
| Uendeshaji wa sahani | Kwa mkono, nusu otomatiki au otomatiki kamili |
| Pampu ya kuingiza | Ya positive displacement yenye kikomo cha shinikizo |
Mashine ya kukamua maji ya tope (filter press): matumizi
- Kuandaa mabaki ya kuhifadhi kama keki iliyokamuliwa
- Kupunguza maji ya mkusanyiko kabla ya kuyeyusha au kuuza
- Kukamua mabaki ya elution na electrowinning
- Kurejesha maji kwenye maeneo yenye upungufu wa maji
Ratiba ya matengenezo
Ukaguzi wa mara kwa mara husaidia kutambua uchakavu na hitilafu kabla ya kusimamisha kazi. Ratiba ifuatayo ni msingi wa kupanga; ilinganishe na saa za kazi, mazingira na mwongozo wa mtengenezaji. Kwa programu, zingatia pia taarifa, watumiaji na uwezo wa kurejesha nakala.
| Kipindi | Kazi |
|---|---|
| Kila mzunguko | Kagua kuchanika na kuziba kwa vitambaa, ujazaji wa vyumba na njia za kukusanya matone. |
| Kila siku | Osha vitambaa; kagua shinikizo la kufunga sahani, vishikio na klipu. |
| Kila wiki | Kagua mipasuko au kupinda kwa sahani na mihuri ya pampu. |
| Kila mwezi | Kagua mafuta ya majimaji na mabomba; badili vitambaa vinavyovuja katika sehemu husika. |
| Kila mwaka | Kagua seti ya sahani, hudumia silinda ya majimaji na pitia akiba ya vitambaa. |
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Filter press inafaa kwenye mtambo mdogo lini?
Tathmini ikiwa maji ni machache, uhifadhi wa mabaki unahitaji keki au mkusanyiko utasafirishwa. Akiba ya maji inaweza kuwa sababu ya uwekezaji. Kwa mabaki ya tani chache hadi makumi machache kwa siku, bwawa la kutuliza linaweza kuwa nafuu ikiwa usanifu wa eneo na ruhusa husika vinakubaliana na mpangilio huo.
Sahani za chamber au membrane?
Chamber zinaweza kuwa nafuu kwa mkusanyiko unaochujika kirahisi. Membrane hukamua keki baada ya kujaza na zinaweza kupunguza unyevu zaidi, jambo lenye thamani kwa mabaki yanayosafirishwa au kulundikwa. Linganisha gharama ya ziada na majaribio ya unyevu na muda wa mzunguko.
Kwa nini keki bado ina maji mengi?
Angalia vitambaa vilivyoziba, chembe laini sana, msongamano wa tope, muda mfupi au sahani inayopitisha tope bila shinikizo linalofaa. Usiongeze shinikizo bila kutatua chanzo. Osha au badili vitambaa, kagua njia za uvujaji na hakikisha usagaji haujabadilika.
Usambazaji na kufikisha vifaa Tanzania
Bart Mining husaidia kupata na kufikisha vifaa hivi kwenye maeneo ya uchimbaji Tanzania, yakiwemo Mwanza, Kahama, Geita, Shinyanga na Bukombe katika Kanda ya Ziwa, pamoja na Chunya na Mbeya. Usafirishaji hupangwa kutoka Dar es Salaam kwa ukubwa wa mzigo na hali ya eneo.